>>>

De kunde van deskundigen

Deskundigen

Koot en Bie wisten het al: deskundigen zijn lang niet altijd deskundig. De bekende Oost-Europa deskundige dr. R. Clavan (die zich net zo makkelijk presenteerde als Rusland-deskundige, Duitsland-deskundige of deskundige van welk geografisch gebied dan ook) meldde eigenlijk nooit iets nieuws. Zo bont maken de meeste experts het niet. Toch luisteren we als leek misschien wel iets te makkelijk naar ze. Of juist niet goed genoeg.

Sterke en zwakke argumenten
Psychologe en communicatiekundige Ester Šorm deed promotieonderzoek naar hoe we de argumentatie van deskundigen beoordelen. Wat blijkt? Waar we normaal gesproken prima in staat zijn sterke van zwakke argumenten te onderscheiden, lukt dat niet als er een deskundige in het spel is – met name niet bij zogeheten autoriteitsargumenten. Dan lijken zwakke argumenten van een niet zo deskundige deskundige even overtuigend als sterke argumenten van een zeer deskundige deskundige. Anders gezegd: een deskundige hoeft helemaal niet zo deskundig te zijn om overtuigend over te komen. Volgt u het nog?

"Ik ben zelf veel deskundiger"
Wat hebben we aan deze kennis? Wel, bij bepaalde bijeenkomsten nodigen we vaak externe deskundigen uit. Daarbij liggen twee gevaren bij op de loer, zo leert dit promotieonderzoek. Allereerst het voor de hand liggende gevaar dat de deelnemers de argumenten van de deskundige te makkelijk voor zoete koek aannemen. En ten tweede – misschien wel veel vervelender – dat deelnemers zichzelf, collega’s of anderen ook als deskundig zien, en de waarde van andere argumenten even zwaar of zwaarder schatten dan de argumenten van de echte deskundige. Met als risico dat het mogelijke leereffect dat de deskundige kan brengen niet wordt bereikt.

Deskundige goed positioneren
Oplossingen? De deskundige helder positioneren en duidelijk maken waar hij of zij écht deskundig is (en waarom), en waar minder. En een beetje de zelfkennis en het relativeringsvermogen bij deelnemers én deskundige aanspreken kan natuurlijk ook geen kwaad.

Meer over het onderzoek van Ester Šorm.

/MB