>>>

Nadenken heeft nadelen

Nadenken

Nadenken heeft nadelen. Dat is een van de stellingen van Ap Dijksterhuis in zijn boek Het slimme onbewuste. Volgens Dijksterhuis leidt bewust nadenken soms tot wat hij ‘rare theorietjes’ noemt.

Fruit
Een mooi voorbeeld van Dijksterhuis is de volgende. Stel je eet elke dag fruit, het liefst een sinaasappel, want daar ben je dol op. Op een dag vraagt iemand je om je fruitrantsoen voor een langere tijd vooruit te bepalen. Kleine kans dat je zegt ‘doe mij maar elke dag een sinaasappel’. Waarschijnlijk ga je variëren. Twee dagen een appel, daarna eens een peer, dan drie dagen een sinaasappel, vervolgens een banaan, et cetera. Van variatie wordt je immers gelukkig, nietwaar? Nou niet dus, ten minste als je het relateert aan je eigen fruiteetgedrag. Want je kiest per slot van rekening elke dag opnieuw voor een sinaasappel. Gewoon omdat je die het lekkerst vindt. Bewust nadenken leidt in dit voorbeeld tot minder bevredigende keuzes.

Rationaliseren
Natuurlijk valt op dit voorbeeld het een en ander af te dingen. Misschien kies je wel uit automatisme telkens opnieuw een sinaasappel en is het juist eens goed om met enige afstand vooruit te kijken. Maar even los van de fruitmand, de vraag die de stellingname van Dijksterhuis hoe dan ook bij me oproept is: zou het ontwikkelen van ‘rare theorietjes’ zich ook tijdens vergadering en bijeenkomsten kunnen voordoen? Met name bij het trekken van conclusies of het nemen van besluiten?

Bewust
Tijdens bepaalde typen sessies praat je met elkaar over invalshoeken, perspectieven, argumenten en voor- en nadelen. Door dat praten rationaliseer je het denkproces, je maakt het bewust. Met alle voordelen van dien, maar misschien zijn er ook wel nadelen. Bijvoorbeeld omdat je er uit angst voor tunnelvisie meer bijhaalt dan er eigenlijk toe doet. Of omdat bepaalde argumenten door het rationaliseren zwaarder gaan wegen dan ze in werkelijkheid zijn. Hoe vaak praten we elkaar eigenlijk naar de verkeerde conclusie toe?

/MB